بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

78

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

خداى بخشنده و از دلايل داله بر وحدانيت و ربوبيت او جل شأنه به جهت فرط اشتغال بمحسوسات و انهماك در شهوات نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً بر گماريم مر او را شيطانى يعنى تخليه كنيم ميان او و شيطان و فرو گذاريم او را بمنع لطف و توفيق تا شيطان او را وسوسه كند فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ پس آن شيطان مر او را همنشين و مصاحب شود و پيوسته اضلال او نمايد وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ و بدرستى كه آن شياطين هر آينه باز ميدارند اين اعراض كنندگان از راه حق را از راه وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ و مىپندارند اين جماعت اينكه ايشان راه به حق يافتگانند . و چون مراد از « من يعش » جنس عاشى و از شيطان جنس شيطان است كه مفاد آن جمعيت است بنا برين براى عاشى و شيطان ضمير جمع آورد و ايراد ضمير مفرد باعتبار لفظ آنهاست پس ايراد جمع باعتبار معنى و ايراد مفرد بحسب لفظ است حَتَّى إِذا جاءَنا تا آنكه چون ميآيد عاشى از ذكر رحمن عزّ و جل نزد ما يعنى نزد جزاى مادر عرصهء محشر . و بكر جاءانا بصيغهء تثنيه خوانده يعنى تا وقتى كه بيايند عاشى و شيطان قالَ گويد آن عاشى بقرين خود شيطان يا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ اى كاشكى بودى ميان من و ميان تو دورى ميان مشرق و مغرب تا هرگز من تو را نديدمى و تو وسوسه و اضلال من نميكردى فَبِئْسَ الْقَرِينُ پس بد همنشينى تو . و بعد ازين تمنا گفته شود به او كه وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ و سود ندهد شما را امروز اين آرزو و تمنا إِذْ ظَلَمْتُمْ چون كه شما ستم كرديد بر نفسهاى خود در دنيا و تابع شيطان شديد أَنَّكُمْ اى لانكم فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ يعنى اين عدم نفع بواسطهء آنست كه شما هستيد در عذاب شريك يكديگر و بعد و دورى از عذاب ممكن نيست . على بن ابراهيم آورده « عن ابى حمزة الثمالى عن ابى جعفر عليه السلم قال نزلت هاتان الايتان هكذا : قول اللَّه عز و جل حَتَّى إِذا جاءَنا يعنى فلانا و فلانا يقول احد هما لصاحبه حين يراه يا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ فقال اللَّه عز و جل لنبيه صلى اللَّه عليه و آله و سلم قل لفلان و فلان و اتباعمها لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ آل محمد صلوات اللَّه عليه و عليهم حقهم أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ » ازين حديث